Srpska tradicija

Srpska tradicionalna odeća

Sabori-kao i neki drugi vidovi drustvenog i obicajnog znamenja u raznim sredinama srpskog etnickog podneblja-bili su prilike kad se na malom prostoru,prisustvom mnogih clanova zajednice, sagledavala osobenost tradicionalne odece.Prema nacinu odevanja prepoznavalo se odakle je ko i kojoj nacionalnoj zajednici pripada-narocito u mesovitim sredinama.U 19.-om i prvoj polovini 20.-og veka postojale su izrazite razlike u odevanju izmedju gradskog i seoskog stanovnistva.Gradjanska odeca razvijala se pod tursko-orijentalnim a kasnije pod evropskim uticajem.Seoska tradicionalna nosnja bila je neuporedivo bogatija i raznovrsnija.Mozemo je podeliti po zonama:

Narodna nosnja centralnobalkanske zone - sredisnji,istocni i juzni krajevi Srbije,kosovsko metohijska oblast i predeli Raske.

Narodna nosnja panonske zone - rasprostire se u Banatu,Backoj,Sremu,Baranji,Slavoniji,beloj Krajini i Bosanskoj Posavini u cijoj je populaciji znatan udeo srpskog stanovnistva.

Narodna nosnja dinarske zone - zauzima veliki prostor pocev na severu juzno od Save,preko veceg dela Bosne,kontinentalne Dalmacije,Hercegovine,preteznog dela Crne Gore sve do planinskih litica koje nadvisuju uski pojas jadranskog primorja,zatim u srednjem i gornjem Podrinju i jugozapadnim oblastima Srbije.

Narodna nosnja primorske zone - zauzima znatno umanjen prostor.Uski pojas jadranske obale od Bokokotorskog zaliva preko Pastrovica sve do reke Bojane na jugoistoku.Razvijao se u mediteranskim klimatskim i privrednim uslovima.

Srpska zenska gradjanska nosnja sastojala se iz kosulje od svilenog “srpskog platna”,preko koje se oblacila dugacka haljina “fistan” sa dugim rukavima,preko haljine oblacilo se “libade”-otvoreni haljetak sa zvonom.Stavljao se dugacki svilen pojas “bajader”koji je isticao eleganciju celokupne nosnje.Zimi se koristila bundica krojena u struku.Otmenom izgledu nosnje odgovaralo je oglavlje "fes”-uokviren pletenicama i okrugom “bares” sa prstenom po sredini.

Srpska muska gradjanska nosnja - do tela su se nosile “caksire” sireg nabranog tura i uskih nogavica a u Hecegovini i Crnoj Gori siroke “salvare”,gace koje dopiru do ispod kolena.Od haljetaka korisceni su “anterija” sa dugackim rukavima,”fermen” spreda otvoren i bez rukava.Praznicni haljetak bila je “dolama” sa “cevken” rasecenim rukavima,a za zimu “curak” u obliku dugackog kaputa,postavljen krznom.U predelu pojasa opasivao se svileni “trabolos”,u Bosni pojas crvene boje a i kozni pojas “silaj” sa pregradama za pribor za pusenje,oruzje i drugo.